କନକ ବ୍ୟୁରୋ: ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଇତିହାସରେ 'ସମ୍ବଲପୁରର ସିଂହ' ଭାବେ ପରିଚିତ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏଙ୍କ ନାମ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ । ତାଙ୍କ ଜୀବନ କେବଳ ଏକ ସଂଘର୍ଷର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅଦମ୍ୟ ସାହସ, ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ଦେଶପ୍ରେମର ଏକ ଅନନ୍ୟ ଉଦାହରଣ ।

Advertisment

୧୮୦୯ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୩ ତାରିଖରେ ସମ୍ବଲପୁରର ଖିଣ୍ଡା ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ । ଚୌହାନ ବଂଶର ଏହି ବୀର ସନ୍ତାନ ମାତ୍ର ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଇଂରେଜ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ । ୧୮୨୭ରେ ସମ୍ବଲପୁରର ରାଜା ମହାରାଜା ସାଏଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନିୟମକୁ ଅବମାନନା କରି ରାଣୀ ମୋହନ କୁମାରୀଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ । ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ସଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ରୋହ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । 

ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏଙ୍କ ସଂଗ୍ରାମର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ କାରାଗାରରେ କଟିଥିଲା । ୧୮୪୦ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ମାନେ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରି ହଜାରିବାଗ ଜେଲକୁ ପଠାଇ ଦେଇଥିଲେ । ଦୀର୍ଘ ୧୭ ବର୍ଷ କାଳ ସେ ସେଠାରେ ବନ୍ଦୀ ରହିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୧୮୫୭ର ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ ଜେଲର କାନ୍ଥ ଭାଙ୍ଗି ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ଜେଲରୁ ବାହାରିବା ପରେ ସେ ପୁଣି ସମ୍ବଲପୁର ଫେରିଆସି ନିଜର 'ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ' ଜାରି ରଖିଲେ । 

ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ... ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀରେ କାହିଁକି ପୂଜା ପାଆନ୍ତି ମା’? କଣ ରହିଛି ପୌରାଣିକ କଥା

ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଜଣେ ଦକ୍ଷ ରଣନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ବାହିନୀକୁ ନାକେଦମ୍ କରିଦେଇଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ସାଧାରଣ ଜନତା ଓ ଆଦିବାସୀ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହଯୋଗ ଯୋଗୁଁ ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ବିଫଳ ହେଉଥିଲେ । ଦେବ୍ରୀଗଡ଼ର ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କ ସାହସର ମୂକ ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ରହିଛି ।

 ବିଶ୍ୱାସଘାତକତାର ଶିକାର ହୋଇ ୧୮୬୪ରେ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ପୁଣି ଗିରଫ ହେଲେ । ଏଥର ତାଙ୍କୁ ବହୁ ଦୂର ଅସିରଗଡ଼ ଦୁର୍ଗକୁ ପଠାଇ ଦିଆଗଲା । ନିଜ ଜୀବନର ମୋଟ ୭୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୩୭ ବର୍ଷ ସେ କାରାଗାରରେ କାଟିଥିଲେ । ଏହା ବୋଧହୁଏ ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ କୌଣସି ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ କାରାଦଣ୍ଡ । ୧୮୮୪ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ରେ ସେହି ଅନ୍ଧକାର ପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ ଏହି ବୀର ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ଘଟିଥିଲା । 

ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ କେବଳ ଜଣେ ଯୋଦ୍ଧା ନଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ପ୍ରତୀକ । ସେ କେବେବି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ନଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ନିସ୍ୱାର୍ଥପର ତ୍ୟାଗ ଓ ସଂଘର୍ଷ ଆଜି ମଧ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦେଶପ୍ରେମର ନିଆଁ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ କରୁଛି । ସେ ସତରେ ଜଣେ 'ଅପରାଜେୟ ନାୟକ'।