୭୨ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଭାରତ ରତ୍ନ: କାହାକୁ ଦିଆଯାଏ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ?

କନକ ବ୍ୟୁରୋ: ଭାରତ ରତ୍ନ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ । ଭାରତ ରତ୍ନ ହେଉଛି ଭାରତ ଗଣରାଜ୍ୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ସମ୍ମାନ । ଜାତି, ବୃତ୍ତି, ପଦବୀ କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ମାନବିକ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାର ଯେକୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସାଧାରଣ ସେବା କିମ୍ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଏ । ଏହାର ଆରମ୍ଭ ୨ ଜାନୁଆରି, ୧୯୫୪ରେ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ସମ୍ମାନ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡଃ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରଥମ ଭାରତ ରତ୍ନ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ୍ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜଗୋପାଳାଚାରୀ, ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡଃ ସର୍ବପଲ୍ଲୀ ରାଧାକୃଷ୍ଣନ ଏବଂ ମହାନ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଡଃ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଭେଙ୍କଟରମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।

ଭାରତ ରତ୍ନ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ ଯେଉଁମାନେ ସମାଜସେବା, କଳା, ବିଜ୍ଞାନ, ସାହିତ୍ୟ, କ୍ରୀଡ଼ା ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏହି ସମ୍ମାନ ସାଧାରଣତଃ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ।

ସମ୍ମାନିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଏକ ବିଶେଷ ପଦକ ଏବଂ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଦିଆଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସେମାନଙ୍କୁ ପରିବହନ, ଆବାସ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ । ଆସନ୍ତୁ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ସହ ଜଡ଼ିତ କିଛି ରୋଚକ ତଥ୍ୟ ଜାଣିବା।

ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତ ଗଠନ ପରେ ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନୂତନ ଆଶା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିଲା। ଦେଶର ବିକାଶରେ ଅବଦାନ ଦେଉଥିବା ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ପାଇଁ ଏପରି ଏକ ସମ୍ମାନର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ହେବ। ଏହି ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା।

ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ... ବର୍ଷକରେ ମଲେ ୧୬୬ ବାଘ : ଗତବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ୪୦ ଅଧିକ

ଭାରତ ରତ୍ନ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ। ଏହି ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ। ଏହି ସମ୍ମାନ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ (ମୃତ୍ୟୁ ପରେ) ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରିବ। ଭାରତ ରତ୍ନକୁ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ, ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ଏବଂ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଭଳି ଅନ୍ୟ ପୁରସ୍କାରଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।

ଭାରତ ରତ୍ନ ପୁରସ୍କାର ୧୯୫୪ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ଏହା କେବଳ ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିଲା । ପରେ, ୧୯୫୫ରେ ନିୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଗଲା ଏବଂ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମ୍ମାନ ଦିଆଗଲା । ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭାରତ ରତ୍ନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାର ଆଧିକାରିକ ଘୋଷଣା ଭାରତର ଗେଜେଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପୁରସ୍କାର ସାଧାରଣତଃ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସରେ ଦିଆଯାଏ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ୫୩ ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେଲସନ ମାଣ୍ଡେଲା ଏବଂ ଅବଦୁଲ ଗଫାର ଖାନ ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁଇଜଣ ବିଦେଶୀ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେକୌଣସି ବର୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ ତିନିଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭାରତ ରତ୍ନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇପାରିବ ।