କିଏ ହେବେ ମୁମ୍ବାଇ ମେୟର? ଏମିତି ପଡ଼ିବ ଜଣା...

କନକ ବ୍ୟୁରୋ: ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ନଗର ନିଗମ ନିର୍ବାଚନର ବହୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ଫଳାଫଳ ଜାନୁଆରି ୧୬ ତାରିଖରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା । ଇତିମଧ୍ୟରେ  ୭ ଦିନ ବିତିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁମ୍ବାଇ ସହରକୁ ମେୟର ପାଇଁ କୌଣସି ନୂଆ ମୁହଁ ମିଳି ନାହିଁ। ବିଜୟୀ ମହାୟୁତି ମେଣ୍ଟ ସହଯୋଗୀ ବିଜେପି ଓ ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଶିବସେନା ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦବୀ କିଏ ପାଇବେ ସେ ନେଇ ଛକାପଞ୍ଝାରେ ରହିଛନ୍ତି। ମେୟର ସିଧାସଳଖ ଭୋଟରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ବରଂ, ଏହି ପଦବୀ ଏକ ପୃଥକ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ  କରାଯାଇଥାଏ। ଯାହା ନୂତନ ନିର୍ବାଚିତ ପୌର ସଂସ୍ଥା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଗଠନ ହେବା ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । 

ବିଏମସି ପାଇଁ ମେୟର ନିର୍ବାଚନ?

ବମ୍ବେର ନଗର ନିଗମର ମେୟର କର୍ପୋରେଟରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ସଂରକ୍ଷଣ ବର୍ଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବ, ମେୟର ପଦବୀ ଖୋଲା ରହିବ, ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ହେବ, କିମ୍ବା ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (ଏସସି), ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ଏସଟି) କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଛୁଆ ବର୍ଗ (ଓବିସି) ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ହେବ। ବମ୍ବେ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ ନିର୍ବାଚନରେ ସଂରକ୍ଷଣ ବର୍ଗ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ଲଟେରୀ ସିଷ୍ଟମ ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗର ନାମ ଚିଟ୍‌ରେ ମୁଦ୍ରିତ ହୋଇ ଲଟ୍ ଡ୍ର କରାଯାଏ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଡ୍ର କରାଯାଇ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ସୂଚିତ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମେୟରଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଫଳରେ ମତଦାନ ଓ ଭୋଟ ଗଣତି ଶେଷ ହୋଇ ଫଳାଫଳ ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ମେୟର ଚୟନ କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଦିନ ଲାଗିଥାଏ

ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି କାମ କରେ?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ସାରା ଭାରତରେ ସହରାଞ୍ଚଳ ପୌର ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ମେୟର ଭଳି ନେତୃତ୍ୱ ପଦବୀ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି, ଜନଜାତି ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ । ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ, ଏହି ଢାଞ୍ଚାରେ ଓବିସି ସଂରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ରହିଛି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ୭୪ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଆଧାରରେ କରାଯାଉଛି । ଏହା ସହରାଞ୍ଚଳ ପୌର ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହ ନାଗରିକ ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଥିଲା । ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୌର ନିଗମ ଆଇନ ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି । 

ଅଧିକ ପଢନ୍ତୁ: ବିଜେପି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ

ଲଟେରୀ କିପରି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ?

ନଗର ଉନ୍ନୟନ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ସହିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଅଧିକାରୀମାନେ ପୂର୍ବ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଉପରେ ଆଧାର କରି ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାନ୍ତି। ତା''''ପରେ ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ଡ୍ର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଚିଟ୍ ଡ୍ର ହେବା ପରେ, ସଂରକ୍ଷଣ ବର୍ଗ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୁଏ ଓ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ସୂଚିତ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦିଆଯିବା ପରେ ହିଁ ବିଏମସିଲଟେରୀ ଅନୁସାରେ ସଂରକ୍ଷିତ ବର୍ଗ କିମ୍ବା ଖୋଲା ବର୍ଗର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମେୟରଙ୍କୁ ଚୟନ କରିବା ପାଇଁ କର୍ପୋରେଟରମାନଙ୍କର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୈଠକ ଡାକିବ । ମେୟରଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ବହୁମତ ଦ୍ୱାରା ମନୋନୀତ କରାଯିବ। ଏହା ମୁମ୍ବାଇରେ ୨୨୭ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୃହରେ ୧୧୪ ରୁ ଅଧିକ କର୍ପୋରେଟରଙ୍କ ସମର୍ଥନକୁ ବୁଝାଏ । ରିଜର୍ଭେସନ ଲଟେରୀ ଅନୁଯାୟୀ ମୁମ୍ବାଇର ଶେଷ ଦୁଇ ମେୟର ଖୋଲା ସାଧାରଣ ବର୍ଗରୁ ଆସିଥିଲେ ।

ଅଧିକ ପଢନ୍ତୁ: ଗମ୍ଭୀରଙ୍କ ଦକ୍ଷତାକୁ ନେଇ ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ

ମୁମ୍ବାଇ ମେୟରଙ୍କର  କ୍ଷମତା  

ସମ୍ବିଧାନ ଓ ମୁମ୍ବାଇ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ମେୟର ହେଉଛନ୍ତି ନାଗରିକ ସଂସ୍ଥାର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାୟତଃ ସହରର ପ୍ରଥମ ନାଗରିକ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥାଏ । ମେୟର ଅଢ଼େଇ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ମେୟର ମୁଖ୍ୟତଃ ସାଧାରଣ ସଂସ୍ଥାର ବୈଠକର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିବା ସହ ବିତର୍କ ସମୟରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଯଦି ମତଭେଦ ଥାଏ ତେବେ ଭୋଟ୍ କରାଇଥାନ୍ତି । ମେୟର ସହରର ପ୍ରଥମ ନାଗରିକ ଭାବରେ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମୁମ୍ବାଇର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି ଓ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧି ତଥା ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସେତୁ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ତେବେ ମେୟର ନାଗରିକ ବିଭାଗ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ବିଭାଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହି କ୍ଷମତାଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ଜଣେ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ କମିସନର ଆଇଏଏସ୍ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଥାଏ ।